Sociale onderneming van 50-plussers

Groeiende langdurige werkloosheid 45-plussers

Zo maar een regel uit een nieuwsbericht van de vorige week.

De afgelopen vier jaar is de werkloosheid onder 45- tot 65-jarigen geleidelijk opgelopen van 93 duizend in het derde kwartaal van 2008 tot 173 duizend in het derde kwartaal van 2012.
Het aandeel werklozen van 45 tot 65 jaar dat op korte termijn uitstroomt naar werk is betrekkelijk klein. Van de werkloze 45-plussers in het tweede kwartaal van dit jaar hadden 25 duizend drie maanden later een baan. Dit komt neer op 15 procent.

VVD: er is wél werk, er zijn wél vacatures
En zo blijft het maar door gaan. De VVD-parlementariërs deden vorige week in het debat over de regeringsverklaring of ze in een andere wereld leven: zij beweren dat het wellicht moeilijk is, maar dat er wel degelijk banen zijn. Onze jobcoaches bij het UWV doen voor deze dwaallichten niet onder: ze erkennen dat het moeilijk is om een baan te verwerven, maar dat we desondanks gewoon door moeten gaan met het één keer per week solliciteren. Op wat?

Leeftijdsdiscrimninatie
Elke keer als er weer nieuwe cijfers beschikbaar komen, dan komen de diverse media steevast met illustratieve verhalen van slachtoffers van deze leeftijddiscriminatie. Want dat is het natuurlijk: jongeren gaan altijd voor. En waarom? Daar zijn geen redenen voor, want de 45plusser is helemaal niet star, is helemaal niet vaak ziek, heeft nog veel energie. Op jongeren hebben ze voor dat ze meer ervaring hebben, doordachter te werk gaan en vaak een uitgebreider netwerk hebben. 

Hier twee voorbeelden uit de Volkskrant van 16 november 2012. De 59-jarige personeelswerker Suzanne Neuman en de 51-jarige laborant Eric Oude Engberink.

50-plussers vormen interessant arbeidspotentieel
Bij al deze verhalen valt het op dat de 50plus-werklozen afkomstig zijn uit alle beroeps- en functiegroepen. Wie zitten er thuis allemaal zoal achter de geraniums: ontwerpers, ingenieurs, ambachtslieden, verkopers, boekhouders, administratief medewerkers, ict-ers, leraren, directeuren, projectleiders, magazijnbedienden. Ze zijn allen beschikbaar.

De sociale 50-plus onderneming
Waarom organiseren wij 50-plussers ons niet? Waarom trekken we geen lange neus naar het UWV en de HR-managers? Zet al onze kennis, vaardigheden en netwerken in een brainstormsessie bij elkaar, dan kan het toch niet uitblijven dat er een goed markt-idee ontstaat. Met ons allen beginnen we een heuse sociale onderneming. Met hart en ziel storten we ons op ons -uiteraard- florerend bedrijf. En we dragen onze eigen personeelschef, we gebruiken natuurlijk gewoon de ouderwetse functienamen, op om alleen te rekruteren uit het 'overschot' bij het UWV.Of zoals de politici zeggen: uit de groepen in de samenleving die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Kansloze werklozen, bedoelen ze.

Scheepswerf Grave ten grave gedragen?

Nog geen vier jaar geleden was men trots op scheepswerf Grave. Continuïteit was het belangrijkste in de ogen van de succesvolle directeur Van Kessel

Hoe schrijnend om te zien dat diezelfde directeur de werf nu ten grave draagt. En als we dan de beelden hieronder zien dan hoeven we niet te twijfelen aan de loyaliteit en inzet van werknemers die de leeftijd van 55 zijn gepasseerd

Het UWV en de menselijke maat

Ik heb vorige maand mijn ervaring beschreven over de deelname aan een UWV-workshop. Het ging over het starten als zelfstandige vanuit een WW-situatie. Nu had ik een vervolgafspraak met een eigen werkcoach. Op zoek naar de 'menselijke maat' van het UWV.

een echte werkcoach
In een vervolg op de workshop (what's in a name) starten als zelfstandige vanuit een WW-situatie had ik een gesprek aangevraagd met een werkcoach van vlees en bloed. Ik had het idee dat die werkcoach mij verder op weg zou helpen in mijn plan om als ZZP-er te starten. Ik kreeg argwaan toen ik als reactie op mijn aanvraag een schriftelijke uitnodiging kreeg voor een "rechten en plichtengesprek". De brief was een puntsgewijze opsomming van zaken die ik mee moest nemen. En verder: "Indien u een uitkering ontvangt, is het belangrijk dat u informatie verstrekt en meewerkt aan het vinden van werk. Het is daarom van belang dat u op deze afspraak verschijnt." Ik dacht even dat het UWV niet had begrepen dat ik die afspraak zelf wilde.

speeddaten 

Ik verscheen mooi op tijd bij het gebouw waar ik verwacht werd. Bij de deur werd ik opgevangen door een aardige dame die vroeg of ik voor een speeddate kwam. Het moest eerst even tot mij doordringen wat zij bedoelde. Maar een blik achter de balie leerde mij al snel dat het UWV die dag een speciale wervingsactiviteit had georganiseerd. Ik kende wel de foto's uit Amerika waar werklozen in een lange rij staan te wachten op hun beurt tot het voeren van een kort gesprekje met uitzend- en detacheringsbureaus. Ik wist niet dat dit in Nederland ook op die wijze gebeurde. Mensen van diverse komaf stonden lijdzaam te wachten tot het hun beurt was. Mijn indruk was dat het merendeel zich niet erg comfortabel voelde in die rij wachtenden. Ik overwoog ten behoeve van dit stukje een foto te maken, maar het leek me niet zo kies om hen herkenbaar op het Internet te plaatsen.

speeddaten in Amerika

wachtkamer
Ik mocht plaatsnemen in een andere wachtruimte. Een kennis van mij met een ernstige ziekte doet op facebook verslag van de diverse wachtruimtes die hij passeert gedurende de vele onderzoeken die hij moet ondergaan. De wachtruimte van het UWV zou in die reeks niet misstaan. Allemaal mensen die overgeleverd zijn aan  'behandelende werkcoaches'.

Ik werd keurig door mijn nieuwe werkcoach afgehaald. Ik had verwacht dat we naar zijn gezellig ingerichte kantoortje zouden gaan om te spreken over mijn snode plannen om mij als zelfstandig ondernemer te vestigen. Maar ik werd naar een grote ruimte geleid waarin verspreid allemaal spreekunits waren ingericht. Er was niets gezelligs aan. De werkcoach begon, na mij voorzien te hebben van een kopje thee,  als een heuse medicus met een intake: had ik al mijn gevraagde spullen meegenomen, houd ik mij aan de verplichting om regelmatig te solliciteren, zijn er nog onduidelijkheden?

oriëntatieperiode
Toen kwam het gesprek op mijn plan. "Dus u wilt als zelfstandige beginnen? Wat is uw plan?" Ik hield een korte inleiding, immers getraind in elevator-pitches en STARR-vertellingen. "Leuk plan", zo voegde mijn werkcoach mij toe. En hij vroeg of ik een "oriëntatieperiode" wilde. Dan werd ik ontslagen van de sollicitatieplicht. Maar ik wil het liefst nog een gewone baan, dus ik blijf gewoon solliciteren. Was hem ook goed.

passend werk
Toen werd mij 'omzichtig' gevraagd of ik wist hoe het zat met het solliciteren tijdens mijn WW-periode. Het eerste half jaar mag ik op banen 'op eigen niveau' solliciteren, daarna moet ik ook solliciteren op banen die onder mijn opleidingsniveau liggen. Maar daarna moet ik alles aangrijpen wat op mijn pad komt. Een ingezondenbrievenschrijver in de Volkskrant van vandaag maakt ongewild duidelijk dat zo'n 'wat-dan-ook-van-baan' ook onmiskenbaar voordelen heeft.

rechten en plichten

Ik had andere voorstellingen van dit gesprek gehad. Ik had gehoopt om samen met de werkcoach geïnspireerd aan de slag te gaan met mijn nieuwe zaak. Daar is het UWV blijkbaar niet voor. Dit was eigenlijk niet meer dan het afvinken van een standaardlijst met gesprekspunten, die de werkloze lijkt voor te bereiden op een periode vol van 'rechten en plichten'. Waarbij het accent toch vooral op de plichten ligt.

Conclusie: Ik moet zo snel mogelijk weg bij het UWV!

Op workshop geweest bij het UWV

Steeds meer werklozen gaan voor zichzelf beginnen
Arnoud Cornelissen schreef op 20 maart 20 maart 2012 in De Gelderlander een artikel over 55-plussers die voor zichzelf beginnen. Een idee dat is ingegeven door het feit dat werkgevers hen niet meer uitnodigen voor sollicitatiegesprekken. 55-plussers zijn ongewenst. Die kun je beter wegklikken...

ondernemer worden of in loondienst?

Ik herken het verhaal. Want die drempel ben ik inmiddels ook over: als ze mij dan niet meer in loondienst willen hebben, dan moet ik maar eens voor mijzelf beginnen.

Tot voor kort had ik nooit serieus nagedacht over de mogelijkheid om zelf ondernemer te worden. Want ik had het naar mijn zin in loondienst. Het is comfortabel. Ik had plezier in mijn werk. Ik verdiende dan wel niet overmatig veel en kon niet in een grote zwart glimmende auto rijden. Maar als normale werknemer hoefde ik niet mee te huilen in het ondernemerskoor over blauwe enveloppen die bij hen blijkbaar met grote regelmaat op hun de deurmat vallen.

Maar nu ben ik ontslagen. En ben ik vijftig-plus. Ik wil graag weer een gewone baan. Ik schrijf mooie sollicitatiebrieven. Ik ontdek dat niemand mij nog wil hebben. Hoe goed ik ook ben, hoe bij de tijd ik ook ben en hoe gezond ik ook ben. Altijd is er iemand die net iets beter aan het gestelde profiel voldoet. Dan moet je wat anders gaan doen.

dwingende uitnodiging UWV voor workshop

Ik informeerde bij het UWV naar de mogelijkheid om 'iets voor mezelf te beginnen'. Ik werd meteen uitgenodigd voor een Workshop ondernemen. Dat was overigens geen hartelijke optionele uitnodiging. Het was eerder een bevel: "als u geïnteresseerd bent in zelfstandig ondernemerschap, dan is dít de procedure. Ik schrijf u in voor een eerste workshop. Er is nog een plaats vrij op woensdag, schikt u dat?" Wie durft dan nog nee te zeggen? Ik wou overigens ook helemaal geen nee zeggen, want ik was oprecht geïnteresseerd.

workshop bij het UWV

Dus onlangs heb ik die workshop bezocht. Toen ik me bij de receptie aanmeldde bleek al snel dat ik niet de enige ben die stiekem snode ondernemingsplannen heeft. Tot we werden opgeroepen werden we met zo'n dertig man/vrouw opgehokt in de hal van deze UWV-locatie, werkatelier genoemd. In dat kwartiertje krijg je wel snel een beeld van de wereld van het UWV. Mannen met nette jassen en met koffertjes op wieltjes komen vast niet om te praten over de hoogte van hun uitkering. Verder de medewerkers die het werken met de werkloze medemens tot hun corebusiness kunnen rekenen. Ze liepen geroutineerd door de wachtende menigte heen om buiten op de stoep een sigaretje te roken: even weg bij al die formulieren doordrenkt met werklozenleed.

Een vrolijke mevrouw kwam ons ophalen. Vervolgens werd ons verzocht ons allemaal even kort aan elkaar voor te stellen. U kent dat wel. Een vermoeiende bezigheid. Eigenlijk niemand die daar op zit te wachten: over twee uur zijn we weer vrij en zien we elkaar nooit meer.

workshop - hoorcollege
Vanuit mijn studietijd associeerde ik 'workshop' met een interactief en gevarieerd aanbod van activiteiten rond een bepaald onderwerp. In de ruime twee uur van deze UWV-workshop kregen we een diarree van informatie over ons uitgestort over het starten van een onderneming vanuit een WW-situatie. Niemand hoort mij zeggen dat een dergelijke workshop niet nuttig is. Maar ik heb gedurende die twee uur toch wel vaak gedacht: als zo'n workshop vanwege de grote toeloop toch zo vaak gegeven wordt, waarom kan de presentatie dan niet wat enthousiaster en inspirerender zijn?

We kregen een hand-out van een powerpoint presentatie. Omdat de apparatuur niet functioneerde konden de lichtbeelden zelf niet vertoond worden. De informatie werd zonder al te veel opbouw en nogal van de hak op de tak overgebracht. Je mocht vragen stellen, maar verder was het een traditioneel hoorcollege; dus veel eenrichtingsverkeer. Ik heb driftig aantekeningen gemaakt. Een aantal dingen zijn zeker interessant om te weten. Ik zal de komende tijd mijn collegeaantekeningen nader uitwerken. En proberen er sprekende praktijkvoorbeelden bij te bedenken. 

UWV is uitkeringsfabriek geworden
Maar wat me vooral bijgebleven is van deze bijeenkomst is dat het geld bij het UWV ook op is. Telkens weer kregen we de boodschap mee dat de begeleidingsfunctie van deze instantie door de bezuinigingen van de regering verschraald is. Er is bijna nergens nog geld voor. Het UWV is gewoon een ordinaire uitkerings-administratiekantoor geworden!